CHÙA ĐẠI GIÁC & CÂU CHUYỆN TÌNH NƠI CỬA PHẬT

Chùa Đại Giác tọa lạc tại ấp Nhị Hòa, xã Hiệp Hòa (Cù Lao Phố), Biên Hòa. Đây là vùng đất thanh tịnh giữa Cù Lao Phố, địa cảnh phong quang. Chùa được khởi dựng năm nào chưa rõ.

Tương truyền, Chùa do nhà sư Thành Đẳng lập dựng. Nguyên thủy, chùa Đại Giác là một ngôi chùa nhỏ, thấp, vách ván, cột cây, mái lợp ngói âm dương.

 

 

 

Đến nay, chùa Đại Giác truyền trên 10 đời trụ trì, trong số có 3 vị sư tổ có nhiều công đức được nhiều đời truyền tụng: Hòa thượng Thành Đẳng, hiệu Minh Lượng (1686- 1769), Thiền sư Linh Nhạc, hiệu Phật Ý, đặc biệt là nhà sư Tổ Ấn, tức Mật Hoằng (1735- 1835 ), được nhà Nguyễn phong Tăng Cang, rước ra trụ trì tại nhiều ngôi chùa danh tiếng tại kinh đô. Ông là một danh tăng trong lịch sử Phật Giáo Việt Nam.

Chùa Đại Giác trải qua nhiều lần trùng tu. Kiến trúc thờ tự hiện tồn của chùa theo chữ nhị, kiểu thức mặt tiền theo lối lầu chuông, lầu trống. Phần chánh điện với không gian thoáng rộng nhô lên. Chánh điện là căn nhà ba gian rộng lớn: gian ở giữa là điện thờ trang nghiêm, ở trên cao là tượng Phật Di Đà bằng gỗ cao 2,25m của vua Gia Long cúng dường, phía dưới là bộ Di Đà Tam tôn, tượng phật Thích Ca, Ca Diếp, A Nan đà, Hộ pháp… lại có thêm cả tượng Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu.

Phía trước ( gần cửa ra vào) là giàn đèn Phật Dược Sư gồm 49 cây đèn dầu nhỏ với 49 tượng Phật bằng gỗ nhỏ, chân giàn đèn chạm trổ rất mỹ thuật. Gian bên trái là khánh thờ Tổ sư Bồ đề Đạt ma. Gian bên phải là khánh thờ Quan Thánh Đế quân. Hai bên tường ( tả, hữu) có bệ thờ 5 vị Diêm Vương và hai vị Phán Quan.Nhìn chung, tượng thờ ở chàu Đại Giác khá cổ, chủ yếu là tượng gỗ, tượng đất, rất hiếm tượng tạc bằng chất liệu xi măng.

Nội thất chánh điện có nhiều bức hoành phi ghi những câu như: “ chánh pháp xương minh”, “ pháp vũ triêm ân”, “ Từ vân phố phú”, “ ngũ diệp lưu phương”… Phía sau chánh điện là bàn thờ Tổ Sư hoằng hóa ở chùa Đại Giác, gồm nhiều long vị của các thiền sư phái Lâm Tế, trong đó có Long vị của chư tổ xưa nhất là Thiền sư Thành Đẳng ( phái Lâm Tế đời thứ 34), Thiền sư Phật Ý- Linh Nhạc và Giác Liễu Thiệt Truyền ( đời 35), Tổ Ấn- Mật Hoằng ( đời 36).

Tiếp sau chánh điện là nhà khách. Nhà khách có không gian thoáng rộng, hoàng tráng. Nơi đây, thờ Phật Chuẩn Đề và khánh thờ Linh Sơn Thánh mẫu… Phía cuối là phòng ở của chư tăng, bên hông là trai đường phía sau là nhà trù ( bếp).

 

Trong lịch sử, chùa Đại Giác gắn liền với sự kiện được sử sách ghi chép như : Vào năm 1779, trên đường trốn chạy sự truy đuổi của quân Tây Sơn, người con gái thứ ba của Nguyễn Ánh đến náu chốn cửa thiền Đại Giác và bình yên vô sự. Sau này, khi Nguyễn Ánh lập lên thanh thế, xưng vương đã nhớ đến mà ban chỉ trùng tu chùa.

 

Vua Gia Long chỉ dụ cho quan quân địa phương ( trấn Biên Hòa) cho binh thợ đến xây cất và cho tượng binh đem voi đến dặm nền chùa. Vì vậy, sau này gọi chùa Đại Giác là “ chùa Tượng” ( chùa Voi). Dịp này, Gia Long còn cúng cho chùa Đại Giác một pho tượng Phật Di Đà bằng gỗ mít rất lớn, cao 2,25m, nên nhân dân địa phương còn gọi chùa Đại Giác là “ Chùa Phật lớn”. Hiện nay, pho tượng này vẫn còn thờ tại chánh điện của chùa.

Năm 1820, vua Minh Mạng tiếp tục cho tu sửa mở rộng nhà chùa. Dịp này, công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh đã cúng cho chùa tấm biển “ Đại Giác tự” sơn son thếp vàng, bên phải có khắc : “ Tiên triều Hoàng nữ đệ tam công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh”, bên trái khắc: “ Minh Mạng nguyên niên, mạnh đông, cốc đán”. Tiếc thay, bức hoành phi thật không còn nữa bởi những kẻ coi trọng sự tham lam hơn lòng thành chốn cửa thiền lấy mất. Ngày nay, một tấm hoành phi với nội dung như trên treo trước chùa chỉ là “ bản sao” như gợi nhớ về một người thuộc dòng hoàng gia công đức cho chùa.

Đặc biệt, ở mặt tiền chùa có hàng hiên rộng rãi. Các cột phía trước đều có câu đối. Các cặp câu đối đều được bắt đầu bằng chữ Đại và chữ Giác ở mỗi vế:

 

Đại điện huy hoàng ưu bát hoa khai ngưỡng thụy nhựt

Giác lâm tịch tĩnh bồ đề thụ trưởng tống xuân phong.

 

( Đại điện huy hoàng hoa ưu bát nở đón ngày lành chào bóng dương.

Rừng thiền yên lặng, cây bồ đề lớn tiễn gió xuân)

 

Đại hiệu Di Đà pháp giới tàng thân tùy xứ hiện.

Giác danh cực lạc tịch quang chân cảnh cá trung huyền.

 

(Đại hiệu, pháp giới Di Đà ẩn hình, tùy nơi xuất hiện.

Tên Giác, cỡi cực lạc tịch quang chiếu bóng, đỏ lối u huyền)

 

Đại thể Di Đà, kim tướng quang minh chu cực lạc.

Giác quang Phật tổ, pháp thân thanh tịnh hóa Sa Bà.

 

( Đại thể Di Đà, tượng Phật sáng rực miền cực lạc.

Giác quang Phật Tổ, pháp thân thanh tịnh cõi Ta Bà.)

 

Dấu tích kiến trúc chùa xưa Đại Giác không còn được bảo lưu qua các lần trùng tu. Kiến trúc hiện tồn được xem như nét chấm phá làm đa dạng cho kiến trúc chùa chiền ở vùng đất Biên Hòa. Với lịch sử sơ khai khá sớm, cùng với các chùa cổ khác, chùa Đại Giác là một di tích có giá trị lịch sử cho sự phát triển của vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai.

 

Câu chuyện tình nơi cửa Phật

 

Chuyện kể rằng: Thiền sư Liễu Đạt là đệ tử của Hòa thượng Minh Vật Nhất Tri. Có lẽ Thiền sư Liễu Đạt quy y với Hòa thượng Nhất Tri ở chùa Kim Cang ( Bình Thảo, Vĩnh Cửu) trước đây.

Thiền sư Liễu Đạt Thiệt Thành từng được vua Gia Long triệu ra kinh đô làm Tăng cang chùa Thiên Mụ, phong danh hiệu hòa thượng Liên Hoa. Ông có tướng mạo oai nghiêm tối hảo, tài thuyết giảng và biện luận về Phật pháp nên được nhiều người kinh phúc, ngưỡng mộ.

Lúc bấy giờ, có Hoàng cô ( cô của vua Minh Mạng) là đệ tử của hòa thượng, thọ giới Bồ tát, được ban pháp danh là Tế Minh Thiên Nhựt. Hoàng cô có tình cảm luyến ái sâu đậm với hòa thượng Liên Hoa. Biết tình cảm ấy nên hòa thượng Liên Hoa tìm cách xin về Gia Định. Được tin về Đại lão hòa thượng Phật Ý Linh Nhạc viên tịch ở chùa Từ Ân ( Gia Định), nên hòa thượng Liên Hoa xin được từ nhiệm chùa Thiên Mụ để về trụ trì chùa Từ Ân.

Trong thời gian ở chùa Từ Ân, một hôm, quan Trấn thủ Gia Định đến báo tin vài ngày nữa Hoàng cô vâng lệnh vua Minh Mạng đến cúng dường chùa Từ Ân và Quốc Ân Khải Tường. Hoàng cô sẽ trú tại chùa Từ Ân cho đến ngày về kinh.

Tin bất ngờ làm hòa thượng Liên Hoa lo âu. Dù rằng chính thân đã được trình độ uyên thâm trong đạo pháp nhưng hòa thượng sợ nợ trần sẽ làm day dứt tâm cang trước sự sợi dây luyến ái mà Hoàng cô theo đuổi. Vì vậy, hoàng thượng Liên Hoa đến vấn kế Thiền sư Tổ tông Viên Quang.

Sau đó, hòa thượng Liên Hoa bỏ ý định rời chùa lánh mặt mà về chùa Từ Ân chuẩn bị nghênh tiếp Hoàng cô đến lễ bái.

Khi mọi lễ bái xong, Hoàng cô và những người tùy tùng trú lại chùa Từ Ân. Hoàng cô đề nghị mỗi buổi sáng khi còn nương trú tại chùa, hòa thượng Liên Hoa đến tiếp kiến và hầu chuyện. Ngày thứ ba ở lại chùa, Hoàng cô không thấy hòa thượng Liên Hoa. Hoàng cô hỏi dò tin tức nhưng chẳng ai biết hòa thượng Liên Hoa đi đâu.Thấy Hoàng cô buồn bã, không màng ăn uống nhiều ngày nên Thị giả Mật Dĩnh đành phải nói thật cho Hoàng cô biết nơi trú của hòa thượng Liên Hoa. Hòa thượng Liên Hoa đã quyết định lên chùa Đại Giác ở Cù Lao Phố, Biên Hòa nhập thất hai năm.

Biết được tin này, Hoàng cô lên chùa Đại Giác cúng dường. Sau khi cúng xong, Hoàng cô nhờ Thị giả Mật Dĩnh đưa đến tịch thất của hòa thượng Liên Hoa. Đến trước của thất đóng kín, Hoàng cô quỳ xuống và thưa: “ Đệ tử sắp hồi kinh nên đến đây xin hòa thượng diện kiến lần cuối trước khi lên đường”. Hòa thượng Liên Hoa vẫn không trả lời. Hoàng cô kiên nhẫn chờ đợi và thưa tiếp: “ Bạch hòa thượng, nếu hòa thượng không tiện ra tiếp thì xin hòa thượng cho con nhìn thấy bàn tay của hòa thượng, đệ tử cũng hân hoan ra về”. Một lúc sau, hòa thượng Liên Hoa trong thất đưa bàn tay ra cửa nhỏ – nơi dùng để đưa thức ăn vào. Hoàng cô vội ôm bàn tay một cách trìu mến rồi sụp xuống lạy và khóc sướt mướt. Sau đó, Hoàng cô cho biết là sẽ ở lại chùa Đại Giác vài ngày.

Đêm đó, giữa canh ba, trong khi mọi người đang an giấc, bỗng lửa cháy rực lên ở tịnh thất nơi hòa thượng Liên Hoa đang trú. Mọi người hoảng hốt, cùng nhau đến dập lửa nhưng đã muộn. Tịnh thất cháy rụi và xác thân của hòa thượng Liên Hoa cháy thiêu. Có người phát hiện bày kệ Niết Bàn do hòa thượng Liên Hoa viết bằng mực đen trên vách chánh điện có nội dung:

 

Thiện đức rèn kinh vẹn kiếp trần

Thành không vẩn đục vẫn trong ngần

Liễu tri mộng huyễn chơn như huyễn.

Đạt đạo mình vui đạo mấy lần

 

Phía dưới có đề: Sa môn ThiệnThành hiệu Liễu Đạt.

Hay tin hòa thượng Liên Hoa viên tịch, các quan tỉnh Biên Hòa và dinh trấn Gia Định phải báo tin về triều và tổ chức lễ tang. Sau khi làm lễ nhập tháp cho hòa thượng Liên Hoa, Hoàng cô cho biết sẽ ở lại chùa Đại Giác cho đến ngày khai mộ mới hồi kinh. Nhưng ngày hôm sau, Hoàng cô uống độc dược tự vẫn tại liêu chùa Đại Giác.

 

Câu chuyện tình nơi cửa phật Đại Giác vẫn con những đoạn kết khá kỳ thú xung quanh một số bài vị của hòa thượng Liên Hoa và Hoàng co thờ tại ngôi chùa Sắc tứ Từ Ân. Sức mạnh của tình yêu con người, sức mạnh của niềm tin Phật pháp trong câu chuyện như vẫn còn nhắc nhở cho hậu thế những bài học đầy cảm động.

Cùng với nhiều danh lam cổ tự khác, nhiều ngôi chùa ở vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai gắn liền với những sự kiện lịch sử, truyền tích kỳ thú…Chúng là những nét tô vẽ thêm vẻ đẹp, làm tăng thê tính huyền bí của những nơi thờ tự. Đó cũng là một phần trong đời sống của con người.

 

Nguồn tin : Văn Phúc

Các tin mới hơn

Các tin cũ hơn